In het zuidelijke deel van Portugal regent het in de zomer niet of nauwelijks. Heb je de beschikking over irrigatiewater, dan kun je maïs verbouwen. Heb je geen water om te beregenen, dan moet je de maïs aankopen. Aankopen is een stuk duurder dan zelf verbouwen, maar je hebt het dan wel lekker rustig in de zomer. Het is zondagmiddag, manlief is naar het maïsland om de beregeningsbuizen klaar te leggen.

Onze zomers staan dus in het teken van beregenen, elk uur van de dag staat er wel ergens een pivot of regenhaspel te sproeien. Ook hebben we een stuk maïs waarin we dunne zwarte slang leggen, met om de 30 centimeter een gaatje waardoor het water druppelt. In de eerste jaren hebben we 20 hectare met regenhaspels gedaan, maar dat waren vreselijke tijden. Óf er was ergens een buis gesprongen waar het water met 9 bar uitspoot met als gevolg een metersdiep gat in de grond, óf de slang van de haspel zelf moest weer eens ingekort worden omdat het laatste stuk altijd over de grond schuurt.

Inmiddels hebben we zelf 2 pivots en het is werkelijk ideaal, één druk op de knop en het aparaat draait zijn ronde alsof het niks is. De maïs onder de pivot is stukken beter, groener en hoger dan die we eerder onder de haspels verbouwden. De pivots bevallen zo goed dat we dit jaar een stuk pivotland van een buurman hebben bijgehuurd. Wij zorgen voor de kunstmest en het inzaaien, buurman zorgt voor de beregening.

Alles bij elkaar komen we dit jaar op 50 hectare maïsland, eens zien of nu eindelijk genoeg voer voor onze melkkoeien kunnen verbouwen.

Vriendin 2 werkt in hartje Jordaan bij de Mainline Foundation. Deze stichting geeft gezondheidsvoorlichting aan drugsverslaafden, ontwikkelt voorlichtingsmaterialen en traint veldwerkers. Haar werk bestaat voor een belangrijk deel uit het schrijven en promoten van projectvoorstellen, intern en extern overleg. Erg constructief werk lijkt me als ik het vergelijk met de gang van zaken op een melkveebedrijf, er zit veel meer routine in ons werk. Er zijn “uitschieters” als de jaarlijkse maisoogst, een aanvraagprocedure voor subsidies of bouwvergunningen, de bouw van een nieuwe stal of melkstal, …. o wacht zo routineus is het dus niet op een melkveebedrijf, gelukkig maar!

Verschillen blijken dus toch eerder overeenkomsten te zijn. Waar onze levens wel erg in verschillen is de taakverdeling thuis. Vriendin 1 en 2 hebben beiden kinderen en een man. Ik vond het erg leuk te zien hoe deze stellen de huishoudelijke taken en de verzorging van de kinderen delen; ze koken om beurten, de mannen kleden ook de kinderen aan s’ochtends of brengen ze naar sportclubs s’avonds. Bij vriendin 1 ben ik een avond en ochtend geweest, haar man zorgde volledig voor dochterlief. Nu heb ik een hele lieve echtgenoot die best even de zorgen voor de kinderen over wil nemen, maar daar gaat vaak een hoop geregel aan vooraf. Bij vriendin 2 verzorgt Fred (zo heet haar man) zelfs de gehele wascorvée, tjonge dat lijkt me ook wel wat zo’n Fred!

Waarschijnlijk is onze eigen taakverdeling (ik kook, was, maak schoon, ruim op, kleed aan, haal en breng) typisch die van boerengezinnen. Onze mannen zijn tenslotte heel veel uren achter, het is niet eenvoudig dan ook nog eens tijd te maken voor huishoudelijke zaken. Zeker als je dat niet van huis uit hebt meegekregen, mijn man niet en ik ook niet. Vind het erg jammer dat ik geen voorbeeld van een werkende moeder heb gehad, dat zou in ieder geval een stimulans zijn geweest om in het gezin taken anders te verdelen. Ik durf zelfs te stellen dat mijn voorbeeld, de altijd klaarstaande iedereen verzorgende moeder met alleen huishoudschool,  mij nu nog tegenhoudt (letterlijk en figuurlijk) in mijn plannen om mijn eigen boerderij-ijstak te ontwikkelen  of  om verder te gaan als webredacteur, webmoderator. Wie weet hebben de plattelandsvrouwen, Vrouwen van Nu hier ervaring mee? Ik hoorde van een discussie klei versus carriere, maar heb er nog geen goed verslag van gelezen.

In de regios zelf spelen x partijen een rol, in het Lauwersmeergebied zelfs dubbelop, omdat het twee provincies raakt. Er is geen bewonersgroep, bewoners zijn zich er niet van bewust dat er plannen zijn voor een windmolenpark, een zoo, een hotel, een vakantiewoningpark. De discussie speelt op overheidsniveau, over de hoofden van de bewoners heen. Er is een provinciale stuurgroep, maar zonder veel daadkracht.

Deze casus “Ontwikkeling van het gebied rond het Lauwersmeer” is interessant om over door te praten. Flappen worden op tafel gelegd. Twijfel: moeten we Lauwersmeer bij naam noemen?? We maken een netwerkkaart, welke actoren, welke spelers, wie heeft met wie contact? Friesland stuurgroep, Staatsbosbeheer, 4 gemeenten, Natuurmonumenten, Interprovinciale stuurgroep, Groningen stuurgroep, Nationaal park, Interprovinciale stuurgroep, bewoners, ondernemers, recreanten, passanten, leveranciers, gebruikers, opdrachtgevers, waterschap friesland, waterschap groningen, defensie, ministerie LNV, ministerie Verkeer en Waterstaat, Vogelbescherming, projectontwikkelaars. Indeling naar belang en invloed. De deelnemers in ons discussiegroepje komen met verschillende manieren om actoren in kaart te brengen. Wat ook van belang is, is in kaart brengen wat er al online gebeurt, zijn er al wikis, forums, etc. Alles zichtbaar maken. Twijfel over de probleemstelling, gebiedsvisie. Kunnen we met web 2.0  prikkels geven, actoren zichtbaar maken, belangen en visies helder krijgen. Er is niet een grote directeur die de boel leidt. Processen en discussies vastleggen, dat kan met web 2.0. Alle plannen in kaart brengen, verrommeling in de ontwikkeling voorkomen.  Neutraal platform, hoe zorg je ervoor dat alle actoren meedoen op een LinkedIn of een Ning of een wiki. Een moderator draagt zorg voor het triggeren van alle actoren. Wat willen we bereiken met onze web 2.0 tools? Alleen maar meningen zichtbaar maken? Zichtbaar maken wat er speelt, in een voorbereidingsfase in een nabereidingsfase. Duidelijk maken wat mensen mogen verwachten van inspraak. Krachtenveld wat nog heel diffuus is. Zichtbaar toegankelijk maken. Het web kan helpen om zichtbaar te maken wat er speelt, je maakt het krachtenspel toegankelijk en transparant.

Welke tools kunnen we inzetten? Gratis tools, LinkedIn, googlemaps, inventariseren wat er al online is. Hoe balletje opgooien zonder teveel als topdown te worden beschouwd.

Mijn dochter van toen 6 0f 7 vroeg me bezorgd: “Mam, moet ik echt op mijn 18e het huis uit, ook als ik dan nog niet kan koken??” “Nee,” zei ik, “je mag net zo lang blijven wonen totdat je kunt koken”. Ik leer mijn kinderen koken zoals ik dat van mijn moeder heb geleerd en natuurlijk met de kennis en ingredienten van nu. Leren koken leren ze van mij, van wie anders, niet van hun vader in ieder geval.  Ben in 1999 naar Portugal geemigreerd en spreek soms Nederlandse vrouwen hier die geen appeltaart kunnen bakken zonder de pakken appeltaartmix van Koopmans. Ik moet wel bekennen dat ik ook geen ster ben in het herkennen en benoemen van de aardappelsoorten, maar ik proef zeker wel verschil tussen de soorten en weet wanneer een aardappel geschikt is om te bakken of niet.

Moeten wij plattelandsvrouwen de stedelingen onder onze hoede nemen als het gaat om het bereiden van ons voedsel? Deze vraag kwam aan de orde op het foodlog. Ik denk dat er zeker behoefte aan is aan “bereidingbegeleiding”, waar vroeger (in oma’s tijd) de pannen de hele dag op het vuur stonden te pruttelen, wordt nu in 20 minuten de maaltijd in elkaar “gestoken”. Wat mij betreft gaan we niet terug naar de overgare kool, maar je proeft het wel degelijk wanneer er tijd, liefde en mooie ingredienten in de maaltijd worden gestopt. Voor een aantal plattelandsvrouwen zal het geven van bereidingbegeleiding in de vorm van workshops een mooie kans zijn de de vermarkting van hun streekproducten vorm te geven.

Hmm, ik peins verder, wat zou ík hiermee kunnen, … toch een zuiveltak met proeverij-workshops-kinderboerderij naast de melkkoeien … ?!

De landbouw in onze streek, de Alentejo, in een paar woorden: tarwe, vleesvee, grote oppervlaktes, heerboeren. De boer woont niet op de boerderij, daar woont vaak een beheerder, een bewaker. Wanneer je het hebt over vraaggestuurde multifunctionele landbouw, dan zie ik alleen maar vraagtekens: mensen zijn zo murw “het maakt niet uit wat ik verbouw, de prijs is veel te laag, ik doe liever niks meer”. Over onze inzet op ons bedrijf krijgen we meestal opmerkingen als: “melkkoeien, dat is toch heel veel werk?”. Met andere woorden, waar begin je aan? De boeren zijn de gegoede families, hun kinderen studeren en keren daarna het boerenverblijf veelal de rug toe. Wat betreft verbreding zien we hier o.a toerisme bij de boer, maar dan wel de luxere variant waar vooral de Spaanse toeristen op af komen.

Vorige week vierden we de verjaardag van een van de kinderen. Zoals gebruikelijk werd de hele klas uitgenodigd: 24 kinderen. Mijn verbazing was groot toen bijna alle kinderen op het feestje kwamen, en ze vonden het superleuk om met de speelgoedtractors te spelen, de kalfjes voer voor te houden en het melken te zien. Zou een kinderboerderij met ijsverkoop dan toch een goed idee zijn? Maar ik ben al zo verportugeesd, dat ik nu denk: “O nee, dat is toch veel te veel werk?!”

Ik zit te denken over de rol van de web 2.0 tools die we hier leren, hoe kunnen die aangewend worden en door wie? In onze club deelnemers hebben we alleen maar geinteresseerden en toch vallen er al een aantal af lijkt het. Hoe dan in een community waar van de 1000 mensen er 10 overweg kunnen met deze tools?

Oplossing: 1 van de 10 mensen wordt coordinator van het internet gedeelte; het forum of de nieuwsblog en probeert een gedeelte van de dialoog op het net te laten afspelen. Dit naast de bijeenkomsten, vergaderingen en studiedagen “in real life”.

En nu: wie gaat die ene persoon zijn, die 1e van de 1000?